Meditation techniques (ध्यान तंत्र): VBT 21 (विज्ञान भैरव तंत्र २१)

Every month I will be sharing one technique of meditation. There will be original Sanskrut text, and English / Marathi / Hindi commentary on the technique. I expect reader should not take it as just a piece of information but practice the technique that suits him/her for at least one month to further the spiritual quest.

| These 112 meditation techniques are the ultimate source for self realization | 

विज्ञान भैरव तंत्र    

Vidnyan Bhairav Tantra

श्री देव्युवाच

श्रुतं देव मया सर्वं रुद्रयामलसम्भवम् |

त्रिकभेदमशेषेण सारात्सारविभागशः ||

अद्यपि न निवृत्तो मे संशय: परमेश्वर |

किं रुपं तत्वतो देव शब्दराशिकलामयम् ||

किं वा नवात्मभेदेन भैरवे भैरवाकृतौ |

त्रिशिरोभेदभिन्नं वा किं वा शक्तित्रयात्मकम् ||

नादबिन्दुमयं वापि किं चंद्रार्धनिरोधिका: |

चक्रारुढमनच्कं वा किं वा शक्तिस्वरुपकम् ||

परापराया: सकलम् अपरायाश्च वा पुनः |

पराया यदि तद्वत्स्यात् परत्वं तद्विरुध्यते ||

नहि वर्ण विभेदेन देहभेदेन वा भवेत् |

परत्वं, निष्कलत्वेन, सकलत्वे न तदभवेत् ||

प्रसादं कुरु मे नाथ नि:शेषं छिन्धि संशयम् |

भैरव उवाच

साधु साधु त्वया पृष्टं तन्त्रसारमिदं प्रिये |

गूहनीयतमं भद्रे तथापि कथयामि ते |

यत्किञ्चित्सकलं रुपं भैरवस्य प्रकीर्तितम् ||

 ---------

देवीने विचारले...

हे शिवा! तुझे खरे स्वरुप काय आहे?

हे अचंबित करणारे जगत काय आहे?

बीजाचे मूलतत्व काय आहे?

संसाररुपी चक्राच्या केंद्रस्थानी काय आहे?

नामरुपांच्या पलिकडे काय आहे?

नामरुपातीत अमृतत्वाची प्राप्ती शक्य आहे का?

कृपया माझे शंकानिरसन करा...

शिवाने उत्तरादाखल ११२ ध्यानतंत्रे सांगितली. ज्ञात-अज्ञात विश्वातील सर्व पंथसंप्रदाय,ज्ञानमार्ग यातील एक अथवा अधिक तंत्र पद्धतीद्वारा उत्पन्न झाले. भूत, वर्तमान तसेच भविष्य काळातील तत्त्ववेत्ते, प्रेषित यातील एक अथवा अधिक तंत्रपद्धतीचे फलस्वरुप आहेत.  

 ---------

 Devi Asks:

O Shiva, what is your reality?

What is this wonder-filled universe?

What constitutes seed?

Who centres the universal wheel?

What is this life beyond form pervading forms?

How may we enter it full, above space and time, names and descriptions?

Let my doubts be cleared!

Now Shiva replies and describes 112 meditation techniques.  All the religions of the world, all the seers of the world, have reached the peak through some technique or other, and all those techniques will be in these one hundred and twelve techniques.

---------

तंत्र २१

पृष्ठशून्यं मूलशून्यं युगपद्भावयेच्च य: |

शरीरनिरपेक्षिण्या शक्त्या शून्यमना भवेत् ||

पृष्ठशून्यं मूलशून्यं हृच्छून्यम भावयेत्स्थिरम् |
युगपन्निर्विकल्पत्वान्निर्विकल्पोदयस्ततः ||

One who contemplates simultaneously on the void of the back (spinal column) and the void of the root becomes void minded (completely free of all thought constructs or vikalpas) by that energy which is independent of the body.

By steady contemplation on the void of the back, the void of the root and the void of the heart simultaneously, there arises the state of nirvikalpa, which is free from thought constructs.

जो साधक पृष्ठशून्य और मूलशून्य की, अर्थात् उपर-नीचे, दाहिने-बाये सभी जगह एक साथ शून्य की भावना करता है, तो इस निर्विकल्प भावना के अभ्यास से उसके हृदय मे किसी भी समय एकाएक निर्विकल्प चिद्धाम शिवस्वभाव की अभिव्यक्ती हो सकती है | देह से लेकर शक्तीपर्यंत अपने समस्त कुल को परमाकाश मे लीन कर साधक आनंदमय बना देता है |

Pierce your nectar filled body to realize the nectar within

(Sushumna & Daharaksha Dharana)

Your body is filled with you, the nectar. To realize that you are separate from body observe pain in any part of body with detachment or create pain by piercing the body. By concentrating on the pain, body falls apart from you. The identity with body is broken. From ‘I am feeling pain’, to ‘My body is feeling pain’ You can live in this world as body or as soul. We have created body-oriented world around us consisting of lust, greed, jealousy, sex etc. Once you realize your true nature, new soul-oriented world arises for you which is of love, innocence, purity, compassion. This is real sannyas.

शरीराद्वारे विकारांची जाणीव, आत्मतत्व वासनारहित...

शरीराशी असलेल्या एकत्वामुळे शरीराला जाणवणारे विकार स्वतःचे वाटतात. जेव्हा शरीराच्या विशिष्ट स्थानी वेदना जाणवेल तेव्हा तेथे लक्ष केंद्रीत करा. वेदनेच्या उगमस्थानाची जाणीव होईपर्यंत तटस्थतेने पहा. तटस्थतेतून शरीरापासून असलेल्या भिन्नत्वाची अनुभूती आणी त्याद्वारा वेदनेचा विसर. आत्मतत्वात आनंद नाही आणी वेदनाही नाहीत.

 ---------

Meditation techniques (ध्यान तंत्र): VBT 20 (विज्ञान भैरव तंत्र २०)

Every month I will be sharing one technique of meditation. There will be original Sanskrut text, and English / Marathi / Hindi commentary on the technique. I expect reader should not take it as just a piece of information but practice the technique that suits him/her for at least one month to further the spiritual quest.

| These 112 meditation techniques are the ultimate source for self realization | 

विज्ञान भैरव तंत्र    

Vidnyan Bhairav Tantra

श्री देव्युवाच

श्रुतं देव मया सर्वं रुद्रयामलसम्भवम् |

त्रिकभेदमशेषेण सारात्सारविभागशः ||

अद्यपि न निवृत्तो मे संशय: परमेश्वर |

किं रुपं तत्वतो देव शब्दराशिकलामयम् ||

किं वा नवात्मभेदेन भैरवे भैरवाकृतौ |

त्रिशिरोभेदभिन्नं वा किं वा शक्तित्रयात्मकम् ||

नादबिन्दुमयं वापि किं चंद्रार्धनिरोधिका: |

चक्रारुढमनच्कं वा किं वा शक्तिस्वरुपकम् ||

परापराया: सकलम् अपरायाश्च वा पुनः |

पराया यदि तद्वत्स्यात् परत्वं तद्विरुध्यते ||

नहि वर्ण विभेदेन देहभेदेन वा भवेत् |

परत्वं, निष्कलत्वेन, सकलत्वे न तदभवेत् ||

प्रसादं कुरु मे नाथ नि:शेषं छिन्धि संशयम् |

भैरव उवाच

साधु साधु त्वया पृष्टं तन्त्रसारमिदं प्रिये |

गूहनीयतमं भद्रे तथापि कथयामि ते |

यत्किञ्चित्सकलं रुपं भैरवस्य प्रकीर्तितम् ||

 ---------

देवीने विचारले...

हे शिवा! तुझे खरे स्वरुप काय आहे?

हे अचंबित करणारे जगत काय आहे?

बीजाचे मूलतत्व काय आहे?

संसाररुपी चक्राच्या केंद्रस्थानी काय आहे?

नामरुपांच्या पलिकडे काय आहे?

नामरुपातीत अमृतत्वाची प्राप्ती शक्य आहे का?

कृपया माझे शंकानिरसन करा...

शिवाने उत्तरादाखल ११२ ध्यानतंत्रे सांगितली. ज्ञात-अज्ञात विश्वातील सर्व पंथसंप्रदाय,ज्ञानमार्ग यातील एक अथवा अधिक तंत्र पद्धतीद्वारा उत्पन्न झाले. भूत, वर्तमान तसेच भविष्य काळातील तत्त्ववेत्ते, प्रेषित यातील एक अथवा अधिक तंत्रपद्धतीचे फलस्वरुप आहेत.  

 ---------

 Devi Asks:

O Shiva, what is your reality?

What is this wonder-filled universe?

What constitutes seed?

Who centres the universal wheel?

What is this life beyond form pervading forms?

How may we enter it full, above space and time, names and descriptions?

Let my doubts be cleared!

Now Shiva replies and describes 112 meditation techniques.  All the religions of the world, all the seers of the world, have reached the peak through some technique or other, and all those techniques will be in these one hundred and twelve techniques.

---------

तंत्र २०

निजदेहे सर्वदिक्कम्  युगपद्भावयेद्वियत् |

निर्विकल्पमनास्तस्य वियत्सर्वं प्रवर्तते ||

All the directions should be contemplated upon simultaneously in one’s own body as space or void. The mind too being free from all thoughts becomes dissolved in the vacuous space of consciousness).

साधक निर्विकल्प, एकाग्र चित्त होकर ते शरीर मे सभी दिशाओ मे पूर्व, दक्षिण, उत्तर, पश्चिम  मे व्याप्त शून्य कि एक साथ बिना क्रम से भावना करे । इस भावना के अभयास से इस यथार्थ स्थिती का बोध होने लगता है।  निल, पीत आदी के रूप मे प्रतीत हो रहा यह सारा प्रपंच भी असत्य स्वरूप है, परमार्थतः इसकी कोई वास्तविक सत्ता नाही है । इस तरह से उसकी सब पदार्थ मे शून्यता कि भावना पुष्ट हो जाती है और अंत मे यह परमाकाश मे, परम शून्य मे समाविष्ट हो जाता है । अर्थात इस सारे प्रपंच के शून्य स्वरूप हो जाने पर उसका प्रकाशमय सत्स्वरूप अभिव्यक्त हो उठता है ।

Swaying and whirling in circles to create gap between body and consciousness

(Dharana on the directions)

Whenever you are in any vehicle, you are resisting unconsciously hence the tiredness. Children or drunken people are never tired as there is no resistance. Try to create rhythm in your body during journey so as to negate the gravitational resistance. When body not in motion, observe movement of mind. Make it slower and slower to achieve inner centering. Mind needs more time to stop as compared to body. Children has natural gap between body and consciousness as it is not yet fix in body as it is in adults. Meditation is the way to regain this gap consciously. This gap is the key to transcend the body.

चक्रीय गतिमानतेतून शरीररहीत अवस्थेची अनुभूती...

संपूर्ण विश्व गतीमान. शरीराशी असलेल्या बांधिलकीमुळे त्याद्वारे नैसर्गिक गतिरोधाचा प्रयत्न. स्थिर शरीराद्वारे आंतरिक सूक्ष्म लयबद्ध गतीमानतेची अनुभूती घ्या. तटस्थ जाणीवेतून नैसर्गिक चक्रीय गतीशीलता मंदावत जाईल. त्यातून शरीर-मनापलिकडील आत्मतत्वाची अनुभूती. शरीराच्या जाणीवेतून आत्मतत्वाचे विस्मरण आणी आत्मतत्वाचा जाणीवेतून शरीराचे विस्मरण.

 ---------